این خبر را بخوانید: » سرعت سقوط جمعیت روستایی ایران در5 سال 3 برابر شد!» این گونه تغییر شدید در نسبت جمعیتی در طی پنج سال میتواند تبعات زیادی را به همراه داشته باشد و اگر این گونه باشد باید کل برنامهریزیها توسعه ملی را بازنگری کرد. اما این اعداد چه میگویند؟
متغییرها در آمار بر اساس تعریف خود شمرده یا محاسبه میشوند و یکی از نخستین گامها در آمارگیری تعریف هر کدام از متغییرها و مقادیر است. مثلاً برای وضعیت تاهل میتوانیم بگوییم. «مجرد و متاهل» یا میتوانیم بگوییم. «مجرد، متاهل، بیوه، مطلقه» و البته باید تعیین کنیم زوج عقد کرده که ازدواج خود را ثبت نکردهاند در چه دستهای قرار میگیرد.
آمارهای متضاد ضریب نفوذ اینترنت و تعداد کاربران اینترنت در ایران هر چند یک بار منتشر میشود. این اختلافها دلیلی جز تعاریف متفاوت «کاربر اینترنت» ندارد. ضریب نفوذ اینترنت در ایران 11 درصد است یا 34 و نه دهم؛ تا تعیین نکنیم برای ما چه کسی کاربر اینترنت است نمیتوانیم بگوییم چند نفر یا چند درصد افراد از اینترنت استفاده میکنند.
برگردیم به آمار سقوط جمعیت روستایی ایران، سادهترین نتیجه گیری این است که روستاییان از روستا به شهر آمدهاند. با این نتیجه گیری مهاجرت به شهرها باید در اولویت برنامهریزیهای ملی قرار گیرد. اما اتفاق اصلی در این آمار مهاجرت نیست. بلکه مصوبه دیگری بخشی از این تغییر آماری را به وجود آورده است. شرط تبدیل یک روستا به شهر تا سال 1388 جمعیت پنج هزار نفری بوده است اما از این سال با یک مصوبه دولت روستاها با جمعیت 3500 نفر نیز شهر خواهند شد. نتایج آمار سال 1385 نشان میدهد که 21 درصد جمعیت در روستاهایی با جمعیت بیش از 2500 مفر زندگی میکنند. و روزنامه ی ملت ما مینویسد این مصوبه میتواند 490 شهر جدید ایجاد کند. در نتیجه چیزی نزدیک به دو میلیون از جمعیت روستایی که در سال 1385 بیش از 22 میلیون بوده است کاسته و اسماً آنها را شهرنشین میکند. (البته فرآیند شهر شدن همه این روستاها انجام نشده و مشخص نیست دقیقاً در طی این مدت چه تعداد روستا تبدیل به شهر شدهاند)
توجه به همین یک رقم میتواند کل وضعیت را تغییر دهد. شاید در اینجا مساله ما عوض شود. یعنی به جای این که معضل اصلی ما مهاجرت باشد و به سمت شهرهای بزرگ توجه کنیم. باید نگاه خود را به سمت روستاهای تازه شهر شده و شهرهای کوچک برگردیم و مشکلات تغییر شیوه زندگی آنها را ببنیم.
از دیگر جاهایی که این تغییر تعاریف آماری خیلی دیده میشود در آمار بیکاری است. مسالهای که در انتخابات سال 1388 نیز بسیار بحثبرانگیز شد. بدون توجه به تغییری که در تعریف بیکاری به وجود آمده است نمیتوان دو عددی که دو چیز متفاوت را نشان میدهند با یکدیگر مقایسه کرد.
