عرفانی منطبق با گفتمان حکومتی

راه‌های نرسیدن به خدا- محمود فروزبخش

تهران- نشر راه نیکان- 1388- 900 تومان


کتاب نام جذابی دارد که می‌تواند انگیزه‌ای برای خواندن این کتاب کوچک و 55 صفحه‌ای باشد. «راه‌های نرسیدن به خدا» هشدار برای چاله‌ و چوله‌هایی است که ممکن است در مقابل راهیان راه خدا قرار بگیرد.

نویسنده با این پیش‌فرض کار خود را شروع کرده است که با کسانی روبه‌رو است که عرفان را راهی برای رسیدن به خدا می‌دانند و سعی کرده در مباحثی جداگانه مشکلات و انحرافات عرفان‌های موجود را بررسی کند.

محمود فروزبخش هم کلاسی ما است یعنی در حال حاضر دارد مدیریت رسانه می‌خواند و لیسانس خود را در مهندسی پزشکی گرفته این شاخه به آن شاخه پریدن‌هایش نشان می‌دهد که خود او هم یک رهرو است که دارد دنبال‌ راهی می‌گردد و این کتاب، نه کتاب یک مرشد است بلکه رهروی‌ست که دیگران را از افتادن در دام‌ها بر حذر می‌دارد.

کتاب از چهل بخش کوتاه تشکیل شده که در هر کدام نویسنده ادعایی را می‌گوید و سعی می‌کند این ادعا را تحلیل کند. نویسنده مخالف عرفان نیست اما سعی دارد شکلی از عرفان که منطبق با گفتمان رسمی حاکمیت باشد را عرضه کند. گفتمانی عرفانی که در حال شکل‌گیری بوده و تا چند سال آینده دارای قوام و شکل خاص خود خواهد شد. این کتاب هم بخشی از آن جریانی است که سعی دارد نگاه منفی به عرفان که ریشه عمیقی در اجتماع ایرانی دارد را کاهش داده و به نوعی بین فقه و عرفان راه میانه‌ای را بیابد.

شاید این کتاب تشریح جریانی که گفتم نباشد اما می‌تواند نمونه‌ای از آن باشد. کتاب همان گونه که از نام آن پیدا است «راه رسیدن به خدا» را نشان می‌دهد و هنوز در مرحله نفی قرار دارد. با این وجود خواندن آن برای کسانی که به جملات کوتاه و پندهای زندگی‌ساز علاقه‌مندند می‌تواند جذاب باشد. به دوست عزیزم توصیه می‌کنم که هر چه سریع‌تر وبلاگ‌نویسی را امتحان کند چون فرمی که او انتخاب کرده به خوبی در وبلاگ‌ها مورد استقبال قرار می‌گیرد.

اولین بخش راه‌های نرسیدن به خدا با عنوان «راه‌ رسیدن به خدا» را می‌خوانیم:

راه رسیدن به خدا به عدد انسان‌هاست.

این حرف، حرف درستی است؛ اما ظرافتی دارد که برخی رعایت نمی‌کنند. برخی با استفاده از این کلام مفهوم «صراط مستقیم» که در قرآن آمده را زیر سوال می‌برند. حال آن که این کلام با صراط مستقیم تناقضی ندارد؛ راه مستقیم برای رسیدن به خدا یکی بیشتر نیست. و در واقع راه رسیدن به خدا یکی بیشتر نیست. منتها هر کسی از راهی خود را به این صراط مستقیم می‌رساند. به این راه‌ها «سبیل» می‌گویند. اهل معرفت آنجا که خواسته‌اند طریق کسب معرفت را در کلامی کوتاه بیان کرده باشند و ضمناً انسان را از سرگرم شدن به بافته‌های غیر فارغ سازند، گفته‌اند: «الطرق الی الله بعدد انفاس الخلایق»

اندازه تمام انسان‌ها سبیل برای رسیدن به صراط وجود دارد؛ اما صراط یکی است. و هر انسانی هم در مرحله‌ای به صراط ملحق می‌شود. یکی از همان اول به راه ملحق می‌شود، یکی جلوتر. یکی سبیلش خیلی کوتاه است تا صراط برسد، یکی ده دور، دور خودش می‌زند تا خود را به صراط برساند. به هر حال بحث راه‌های رسیدن به خدا، نه دین را نفی می‌کند و نه بخش‌های ثابت شریعت را، نه فطرت را نفی می‌کند، نه یگانگی خدا را. در حقیقت هرکسی برای رسیدن به خدا چاره‌ی ندارد جز آن که خود را به صراط مستقیم نزدیک کند. و اما صراط مستقیم چیست؟ قرآن می‌فرماید: «فاعبدوه هدا صراط مستقیم» او را عبادت کنید؛ این راه مستقیم است.

Advertisements

5 comments

  1. اين‌ فلاسفه‌ را بايد «اسلامي‌» بناميم‌ بدين‌ جهت‌ كه‌ در دورن‌ شرايط‌ و پيش‌ فرضهاي‌ فرهنگ‌ اسلامي‌ عمل‌ كرده‌اند، لكن‌ نبايد استنباط‌ شود كه‌ آنها مقدمات‌ براهين‌ خود را از دينشان‌ برگرفته‌اند. در واقع‌، آنها مايل‌اندبراي‌ مواردي‌ كه‌ پيش‌ از اين‌ از طريق‌ نمونه‌هايي‌ از يونان‌ توضيح‌ داده‌ مي‌شدند نمونه‌هايي‌ از اسلام‌ ذكر كنند. بنابراين‌، تلقي‌ اين‌ است‌ كه‌ اسلام‌ قطعه‌ي‌ ديگري‌ از نوعي‌ چينش‌ است‌ كه‌ براي‌ تكميل‌ كلّ نقشه‌ مفيد است‌، لكن‌ تا وقتي‌ كه‌ چارچوبي‌ عام‌ از قبيل‌ چنين‌ نوشته‌هاي‌ «انسان‌ مدارانه‌» فراهم‌ باشد بسيار بعيد است‌ كه‌ بتواند نقش‌ كليدي‌ در خود نقشه‌ داشته‌ باشد. (4)پندهاي‌ زيادي‌ عرضه‌ شده‌ است‌، واين‌ پندها در راستاي‌ آن‌ سبك‌ زندگي‌ است‌ كه‌ خالق‌ يكتا سفارش‌ كرده‌ است‌. ما در اينجا امتزاجي‌ ا زتأثيرات‌ فرهنگهاي‌ عربي‌، فارسي‌، اسلامي‌ و كلاسيك‌ و به‌ خصوص‌ آيين‌ تصوف‌ را مي‌يابيم‌ كه‌ به‌ نحوي‌ مطرح‌ شده‌ است‌ تا خوانندگان‌ را قادر سازد وضعيت‌ مناسبي‌ را در خويشتن‌ براي‌ پيروي‌ از مكارم‌ اخلاق‌ گسترش‌ دهند.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s