تابستان می‌آد با عیش و برنش

بعد از مدت‌ها یک بیست تومانی نو گرفتم. ده تومانی و پنجاه تومانی گاهی گیرم آمده بود اما بیست تومانی تا نخورده با تراکتورش را خیلی وقت بود ندیده بودم. گفتم شما را هم در دیدن یک اسکناس تانخورده‌ي به‌دردنخور شریک کنم. برای شهرهای دیگر اسکناس تانخورده یعنی عیدی ولی برای ما اسکناس تانخورده بیشتر یادآور عروسی و عیش است.

بیست تومانی تانخورده پول نقد

برنش: شاباشی که به صورت پول بر سر عروس و داماد می‌ریزند. در مراسم‌های دیگر هم رسم «برنش کردن» وجود دارد. پایان خدمت سربازی، ختنه‌سوران، قبولی دانشگاه، نامزدی و… از جمله مراسم‌های برنش‌دار است.

بی‌مناسبت یادم آمد نظر خودم را درباره‌ی برنش نوشته‌ام. این یادداشت در شماره بیست و یک صحبت‌نو ویژه گراش برای پرونده‌ی عروسی نوشته شد. فکر می‌کنم جا برای بحث دارد.

چرا من طرفدار كباب و برنش هستم

محمد خواجه‌پور: فرهنگ يك جسم جامد نيست كه بتوان آن را با چكش و مشت و لگد و پخش‌نامه تغيير داد. فرهنگ زنده و پويا است و در واقع ما در بستر فرهنگ روزگار مي‌گذاريم. از اين رو آناني كه سعي در ايجاد تغييرات فرهنگي دارند باید نگاه خود را به موضوع تغيير دهند و زندگي و پويايي و توانايي عكس‌العمل فرهنگ را بسنجد.

در بررسي فرهنگي معيارهاي خوبي و بدي رفتارهاي اجتماعي به سختي قابل تشخيص و تفكيك است. از اين رو بهتر است در مقوله رفتارهاي اجتماعي به جاي ارزش‌گذاري به شناسايي شاخصه‌هاي فرهنگي بپردازيم. هر چند فرهنگ در ذهن و رفتار تك‌تك افراد جامعه حضور دارد اما مهمترين جايگاه بازتاب و نمود فرهنگ آيين‌هاي اجتماعي هستند آيين‌هايي فردي مانند عروسي و عزا و ختنه‌سوران و آيين‌هاي جمعي مانند آيين‌هاي مناسبتي و نمايشي. از اين رو كساني كه به دنبال تغيير فرهنگ هستند معمولاً سعي دارند اين بازتاب‌ها را تغيير دهند در حالي كه ريشه‌هاي فرهنگي در ذهن تك‌تك ما قرار دارد.

نكته ظريفي كه در تعريف فرهنگ و جامعه وجود دارد اين است كه فرهنگ بر اساس تفاوت‌ها تعريف مي‌شود نه شباهت‌ها. از اين رو فرهنگ ‌هاي مشابه در يك دسته قرار مي‌گيرند و فرهنگ‌ها براي يافتن هويت مستقل بر روي تفاوت‌ها خود تكيه مي‌كنند. هر فرهنگي براي تعريف خود بر وجوه خاصي كه به اعضاي جمعيت آن تشخص مي‌دهد تاكيد دارد تا با اين صورت هويت جمعي تك‌تك افراد را تعريف نمايد.

اگر كساني به هر دليل به دنبال تغيير در فرهنگ و رفتارهاي اجتماعي مردم هستند بايد به اين نكته توجه كنند كه پررنگ كردن اين وجوه خاص كه مي‌تواند تفاوت يك آيين را مشخص كند در واقع هويت دادن به جامعه است. بخواهم با وضع بيشتري صحبت كنم هر چند مي‌دانم كباب از نظر بهداشتي ممكن است ضرر داشته باشد. آيين توزيع آن در عروسي چندان مناسب و شايسته نيست اما با اين وجود حفظ سنت كباب باعث نوعي تشخص و خاص بودن براي عروي‌هاي گراش مي‌شود.

برنش هم در نگاه اول كار مزخرف و بيهوده‌اي است اما در اين نگاه كه برنش مي‌تواند در كسالت يك عروسي تنوعي ايجاد كند قابل دفاع است. در واقع بسياري از افراد انتقادات که وارد می‌کنند نه به ماهیت این کارها بلکه به افراط‌هایی است که در انجام آیین‌ها صورت می‌گیرد.

در هر جمعي كه بنشيني و به هر عروسي و عزا بروي گروهي دور هم جمع هستند كه در انتقاد از رسم و رسوم گراش سخن مي‌گويند و در انتقاد از آن توسن سخن مي‌رانند. اما انگار خبري از تغيير نيست و آش همان آش و كاسه همان كاسه است. توجه کنیم که سنت‌ها به شکلی خود را بازیابی و باز تولید می‌کنند. مثلاً هر چند کباب در مراسم شب عروسی حذف می‌شود. اما مراسم‌هایی با عنوان عقد خصوصی، حنابندان خصوصی و ننه بئنی کباب را باز تولید می‌کنند. یا وقتی برنش کریه می‌شود در سال‌های اخیر برنش‌ها به شکل دستمال بردن تغییر می‌یابد. در واقع این آیین‌ها مثل موجودات زنده در چرخه انتخاب طبیعی مجبور به تطبیق خود با شرایط هستند.

انتقاد اصلی به عروسی‌های گراش پرخرج بودن آن است. حذف کباب یا برنش تاثیر زیادی در خرج عروسی ایجاد نمی‌کند. بلکه آنچه شادی عروسی را احیا می‌کند هر چه شخصی‌تر و خصوصی‌تر کردن آن است. به جای لیست‌های پنج هزار نفری برای دعوت، یک جمع کوچک و خودمانی هر چقدر هم کباب و برنش داشته باشد باز می‌شود تحمل‌اش کرد. الکی به کباب و برنش فحش ندهیم اشکال در این است که خود ما تمایلی به دیدن مشکل اصلی نداریم. مشکل در این است که هنوز در هروله ده و شهر بودن هستیم. می‌شود شهر بود و یک شهر خاص بود. می‌شود ده بود و در یک سالن، نمایش شهری بودن داد. نمایش ندهیم و بدون هراس از آنچه هستیم امروزی باشیم.

جهاد سازندگی- پشت بیست تومانی

Advertisements

6 دیدگاه

دسته مقاله, گراش

6 پاسخ به “تابستان می‌آد با عیش و برنش

  1. من هم برخی از جنبه های فرهنگی مردم گراش را دوست دارم ولی وقتی می بینم اسکناس های تا نخورده چطور در برنش مچاله و پاره می شود دلم برای این سرمایه ملی می سوزه

  2. b.a.l

    من هم از كباب و برنش خوشم مي‌آد ولي فكر كنم بزرگترين اشكال عروسياي گراش همون جمعيت زياد مهموناست (كه البته اون هم يه جور عادت شده و تركش سخته)
    ولي واقعا بده كه اين همه مهمون دعوت كنن و نتونن به هيچ كي برسن و مهمونا با كمبود جا مواجه باشن و عين بدبختا رو زمين (عين رنگينك!) بشينن و يه سيخ كباب بدن دستشون و … خلاصه اينكه اين رسم مهمون‌داري نيست …آدم تو خونه خودش بهتر از اينا به خودش مي‌رسه

  3. مصاحبه صداي لطيفي با علي اصغر حسني، مرد بهارستان نشين لارستان

  4. سلام
    البته الان بیشتر در عید نوروز مردم عروسی میگیرن.

  5. نرگس

    آقای خواجه پور
    راستی راستی کباب و برنش از عروسی ها در گراش حذف شده؟ ولی عروسی های گراش با همان برنش و کباب و حنابندونش قشنگه. من همون رسم قدیمی را بیشتر دوست دارم تا رفتن به سالن و خسته شدن و یکنواخت بودن. موفق باشید

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s